Uitgelicht » Stijlopvattingen

Stijlopvattingen

Gijsbert Harder.

Gijsbert Harder, etalagekoppen. Twee studies in aquarel

Op mijn atelier logeert een kop die tot de uitrusting van de etalageafdeling van Vroom&Dreesman hoorde. Een prachtige kop met diep inliggende ogen en een lange hals. Het lijkt alsof de kop is geïnspireerd op de portretten van de Italiaanse schilder Amedeo  Modigliani.

Voor Gijsbert Harder was de kop uitgangspunt voor twee verschillende stijlopvattingen in aquarel . In het linkerdeel werden (contrasterende) tonen tegen elkaar gezet waardoor een schildering ontstond die uitbundig en een verwijzing naar het Duis Expressionisme heeft.  De rechterkant is ton-sus-ton in twee, dicht bij elkaar liggende kleuren geschilderd. Hierdoor ontstaat een veel introverter beeld.

De etalagekop

Amedeo Modigliani
Livorno 1884 – Parijs 1920

Modigliani schilderde sterk gestileerde naakten en portretten die toch overeenkomst met het model bleef houden. Hij maakte gebruik van gestileerde en verlengde vormen als lange, ovale gezichten met uitgerekte halzen en lange ledematen, waardoor de figuren vaak een melancholieke stemming uitdrukken, de roestkleurige huidskleur en de omlijning van de vormen. Ogen, monden en neuzen staan in de gezichten niet op de ‘juiste’ plaats, maar vormen toch een sluitend en geloofwaardig geheel. Ondanks de verwrongen lichamen komen ze zeker niet onnatuurlijk over en hoewel hij zijn modellen heel economisch afbeeldt, herkennen we in enkele portretten zijn vriendenkring. Naast het verheerlijken van de vrouwelijke sensualiteit, slaagt Modigliani erin om zijn streng gestileerde naakten een grote psychologische diepgang te geven en ondanks de vervreemde effecten stralen zijn naakten een dusdanige zinnelijkheid uit dat de politie er één liet verwijderen uit de etalage bij Modigliani’s eerste tentoonstelling.

Modigliani vertrok in 1906 naar Parijs waar hij behoorde tot de bohème van Montparnasse. Een tijdje legde hij zich toe op het beeldhouwen, rond 1910 komt rust in zijn werken ontstaan de gestileerde schilderijen met voornamelijk naakten en portretten van vrouwen. Het beeldhouwen zweert hij af.

Modigliani voldoet volledig aan het beeld van de kunstenaar/bohemien; extreem arm,  chronisch ziek en verslaafd aan de drank. Hij overlijdt op 35-jarige leeftijd op 25 januari in 1920 aan tbc en alcoholisme in een hospitaal, zijn vrouw pleegt zelfmoord.

Jeanne Hebuterne, foto van het model en het schilderij. Fotograaf onbekend, foto collectie Galerie André Roussard, Montmartre. Schilderij: Modigliani, Portret van Jeanne Hebuterne, Olieverf op linnen.

Duits Expressionisme
Het Duitse expressionisme was nieuw en vernieuwend. De leden van de kunstenaarsgroepen Die Brücke en Der Blaue Reiter kozen bewust voor een positie in de artistieke voorhoede van hun tijd. Ze zochten naar nieuwe vormen die beter pasten bij hun eigen tijd. Ze vonden dat een kunstenaar in alle vrijheid, niet gebonden en beperkt door regels, moest kunnen uitdrukken wat hem bewoog. Meer over deze stroming en hun schilders vindt u hier.

Ton-sur-ton
Ton-sur-ton schilderen is werken met kleuren die dicht tegen elkaar aanliggen. Door hele kleine accent verschuivingen bouw je het schilderij op. Een ton-sur-ton werk vergt inzicht en je moet je kunnen inhouden. Het is een heel geconcentreerde manier van werken. Een meester in het ton-sur-ton schilderen was de schilder Morandi