Uitgelicht » Confronterend naakt.

Confronterend naakt.

Tineke Slagter

Tineke Slagter is een echte colorist. Kleur is voor haar één van de meest essentiële bouwstenen voor een werk. Zij maakt in hoofdzaak aquarellen, portretten. Portretten die door het kleurgebruik afwijken van het traditionele. Daarmee neemt zij een risico, het risico dat een werk volledig uit de hand kan lopen. Het bovenstaande werk is geïnspireerd op het schilderij  “Venus van Urbino” van Titiaan. De aquarel liep vast, de kleuren klopten niet meer, de vormen werden ontkent.

Dan heb je twee keuzes: weggooien of het roer radicaal om. Tineke koos, en dat is knap, om het roer om te gooien. De aquarel werd uitgebreid met Oost-Indische inkt en acrylverf en het resultaat mag er zijn.

Een naakt in de schilderkunst is nu een normaal verschijnsel. Hoe anders is dit niet geweest.


Confronterende naakten.

Venus, Titiaan
Venus van Urbino, Titiaan

In 1538 schilderde Titiaan zijn beroemde Venus van Urbino, een mooie naakt dame die het publiek recht in de ogen kijkt. Dat was wat. Eeuwen na zijn voltooiing deed dit doek nog stof opwaaien. Zo schreef Mark Twain in 1880 nog hoe schunnig hij dit doek vindt. Een naakte dame hoort het publiek niet rechtstreeks aan te kijken. Doet zij dit wel dat is zij een courtisane (prachtig woord voor minnares), uiterst confronterend dus.
Vergelijk het doek maar eens met de Slapende Venus van Giorgione, de leermeester van Titiaan. Een doek wat naar alle waarschijnlijkheid door de dood van Giorgione, door Titiaan zelf is voltooid. Hoewel erotisch van ondertoon is het toch een stuk minder uitdagends dan de Venus van Titiaan zelf. Maar ook dit doek, waar een naakt zo werd afgebeeld was revolutionair. Door het vele betasten liep het onderlichaam schade op.

Slapende Venus, Giorgione

Een ander, confronterend naakt was de naakte Maja, van Goya (1746 – 1828) die vanwege dit schilderij voor de Spaanse Inquisitie moest verschijnen. Maja was de benaming voor een mooi meisje uit het volk. Een prachtig doek maar gevaarlijk in die tijd.

Maja, Goya

In 1863 schilderde Manet het doek Olympia. Hij baseerde zijn schilderij op de hier boven genoemde werken. Niet het naakt was hier choquerend, maar de zwarte kat op het voeteneind van het bed. De zwarte kat is het  symbool van prostitutie. De bloemen die worden aangeboden door de dienstmeid zijn waarschijnlijk een cadeau van een klant.

Olympia, Manet

Een doek waar de naakten wel voor beroering zorgden was Le déjeuner sur L’herbre, van Manet (1863). In het doek zien wij een deel van een gravure van Marcantonio Raimondi,  het Paris oordeel. Maar opvallender zijn de keurig geklede mannen en naakte vrouwen die de beschouwer direct aankeken.  De locatie is het Bois de Boulogne , DE plek voor prostitutie bij Parijs.

Le déjeuner sur L’herbre, Manet

 

Raimondi, Paris oordeel (detail) kopergravure

Het doek werd ingebracht voor de jaarlijkse Salon in Parijs. Dat het werd geweigerd mag duidelijk zijn. Samen met andere afgewezen werken werd het doek op gepresenteerd op de door de kunstenaars zelf georganiseerde Salon des Refusés , een salon die parallel liep aan de officiële Salon. De Salon des Refusés werd dat jaar beter bezocht dan de officiële Salon. Manet luidde met Le déjeuner sur L’herbre een nieuw tijdperk in; het Impressionisme.