Uitgelicht » Thérèse van Dijk

Thérèse van Dijk

Zonsondergang. Therese van Dijk, olieverf op linnen.

Thérèse van Dijk onderzoekt hoe je, door op verschillende manieren te schilderen, verschillende expressies in een schilderij kunt laten zien. Naast dit gelaagd geschilderde doek kent haar oeuvre ook doeken die alla prima zijn geschilderd.  Alla prima (Italiaans voor ‘bij de eerste poging’) is een schildertechniek waarbij een nieuwe verflaag nat over de voorafgaande, nog natte, verf wordt geschilderd. Daarom wordt deze techniek ook wel de nat-in-nat schildertechniek genoemd. Met deze techniek wordt het schilderij binnen een relatief korte tijd geschilderd. De kleuren worden behalve op het palet ook op het schilderij zelf gemengd en nat tegen en over elkaar gezet. Deze techniek is al oud. Al in de 15e eeuw werd, vaak in combinatie met het traditionele laag over laag schilderen, alla prima geschilderd. Een voorbeeld van een combinatie van traditionele en nat-in-nat olieverf is het Arnolfini-huwelijksportret van Jan Van Eyck uit 1434.  Kunstenaars als Rembrandt en Frans Hals lieten zien hoe het alla prima schilderen emotie en energie kan toevoegen aan een schilderij.  In de 19e  eeuw werd het alla prima schilderen een doel op zich. De bijna dansende penseelstreken en kleuren staan prominent in de beroemde werken van Van Gogh.

Dit doek werd deels alla prima en deels gelaagd geschilderd. Het schilderij van Thérèse is ook een goed voorbeeld hoe je met minimaal kleurgebruik een sterk schilderij kunt maken.  Met geel, rood, wit en een gebrande Sienna werd dit doek in dunne lagen geschilderd. Om de kleuren in elkaar te laten lopen werd de verf “verdasd”. Verdassen is een techniek waar bij je met een dassenharen penseel de kleuren in elkaar schildert. De penseel is van dassenhaar gemaakt omdat dit haar weinig verf opneemt.

 

 

Waaierpenseel dassenhaar

 

Ik vind het een goed doek, mooi van compositie , de zon staat in een Gulden Snedepunt, en sterk omdat met weinig verschillende kleuren een krachtig beeld wordt neergezet.

Dat je eigenlijk maar weinig kleuren nodig hebt weet iedereen die wel eens een afbeelding uit de printer laat komen of nu het schilderij van Thérèse op zijn/haar beeldscherm bekijkt. In de meeste printers zitten alleen Cyaan (blauw), Magenta (Rood), Primair Geel en Zwart. Het wit is het wit van je papier. Duurdere printers (voor fotografie) hebben voor de nuances wat meer kleuren. Het beeldscherm  waar je nu op leest is opgebouwd uit de RGB (Rood, Geel en Blauw) kleuren.

Om met olieverf zo goed als alle nuances te kunnen schilderen kan volstaan met de volgende 5 kleuren:

  • Rauwe omber (i.p.v. zwart)
  • Cyaan blauw
  • Magenta
  • Titaanwit
  • Cadmiumgeel middel

Neem dan wel verf van echt goede kwaliteit zoals de verf van Oudt Hollands en werk in dunne lagen. In duurdere verf zit meer pigment.

 


Anders Zorn

Een meester in het schilderen met een beperkt palet was de Zweedse schilder Anders Zorn.
In 2020 is het 100 jaar geleden dat Zorn overleed, maar zijn leven begon in 1860 in Mora, een kleine plaats in de Zweedse streek Dalarna. Hij groeit op in een arm huishouden zonder vader. Na een opleiding aan de kunstacademie in Stockholm en een ‘grand tour’ door Europa, heeft hij de smaak van het reizen te pakken en vestigt zich in Londen en Parijs. Zorn begint met waterverf en gaat later ook olieverf gebruiken. Hij specialiseert zich in portretten die later vooral bij de hogere klasse in de Verenigde Staten in de smaak vallen. Zorn ontmoet zijn vrouw Emma Lamm als hij een portret van haar neefje maakt in Stockholm, en legt via haar familie contacten met de internationale elite.

Beroemd in Zweden, maar in de rest van Europa is hij grotendeels aan de aandacht ontsnapt. Dit najaar brengt Kunstmuseum Den Haag 150 schilderijen, aquarellen en etsen samen in zijn eerste Nederlandse overzicht in samenwerking met het Nationalmuseum in Stockholm en het Zornmuseum in Mora.

De tentoonstelling in Den Haag is van 10 oktober tot en met 31 januari 2021

Anders Zorn, Middernacht, 1891. Olieverf op doek, 69 /102,8 cm Collectie Zorn Museum Mora

Zorn werd vooral bekend door het gebruik van zijn beperkte palet; het Zornpalet. Hij gebruikte de volgende kleuren:

  • Cadmium Rood light
  • Gele oker
  • Ivory Black en
  • Titanium wit.

Door zorgvuldig te mengen lukte het hem om met deze vier kleuren een enorm palet aan kleuren te creëren. Als schilderend zal je ontdekken welk palet jou het beste ligt.

 

Mengingen met het Zorn palet

Een goed artikel, met voorbeelden en uitleg over de kleuren vind je hier Een absolute aanrader om te lezen en te bekijken.

Bronnen: Kunstmuseum Den Haag, Willem de Kooningacademie Rotterdam, The fine Art Collective, van Beek Art.