Uitgelicht » Monique Dobbe

Monique Dobbe

Een blad met twee studies van Monique Dobbe. Een blad met twee verschillende stijlopvattingen. Waar de eerste geranium eerst werd getekend en daarna geschilderd, werd de tweede geranium direct, zonder tekenen, in vlekken op papier gezet. Ik vind ze beiden met overtuiging geschilderd. Verschillende stijlopvattingen die beide goed zijn. Wie zich comfortabel voelt bij een werk waar je eerst de tekening maakt moet dat zeker doen, wil je wat risico nemen dan kies je voor een iets andere route, Misschien aardig  om te weten, mijn non-figuratieve prenten ontwerp ik ook, ik reken de verhoudingen soms zelfs uit.

Toch laat ik, in de achtergrond, veel aan het toeval over. Dat is waar ik met met de aquarelcursussen in eerste instantie ook heen wil; een achtergrond die uit vlekken, uit “toeval”, ontstaat tegenover een meer vormvast onderwerp. In de loop van de tijd probeer ik die twee wat meer in elkaar over te laten lopen.

In de twee studies hierboven zie ik ruimschoots voldoende potentieel om zo te kunnen werken. Heel belangrijk vind ik de kleur die Monique voor de schaduwpartij koos, een blauw violet. Prima gedaan, het zorgt er voor dat de schaduw onderdeel van het totaal wordt. We zijn snel geneigd om voor zo’n schaduw grijs te gebruiken. Grijs wordt te zelfstandig. Grijs is een moeilijke kleur die, op Davy’s Grey na, beter niet kan worden gebruikt, tenzij je een onderschildering in grisaille maakt of schildert als James Whistler.


James Abbott Whistler

James Abbott Whistler werd op 11 juli 1834 geboren in Lowell, Massachusetts. Hij was het eerste kind van Anna McNeill Whistler en George Washington Whistler. Zijn vader was een spoorwegingenieur en Anna was zijn tweede vrouw. James woonde de eerste drie jaar van zijn leven in een bescheiden huis in Worthen Street 243 in Lowell. Het huis is nu het Whistler House Museum of Art , een museum dat aan hem is gewijd.

Over Whistler gaan veel, niet verifieerbare verhalen rond. Feit is dat hij uit een streng gelovig gezin kwam en naar de Christ Church Hall School gestuurd. Zijn moeder hoopte dat hij predikant zou worden.  Whistler was echter zelden zonder zijn schetsboek en was populair bij zijn klasgenoten vanwege zijn karikaturen. Een carrière als predikant was voor Whistler niet  weggelegd. Hij probeerde naar de Amerikaanse Militaire Academie in West Point te gaan, waar zijn vader tekenles had gegeven. Ook daar bleek het schetsboek belangrijker dan verhandelingen over aanvalstechnieken.

In 1855 vertrok hij naar Parijs, huurde een studio in het Quartier Latin en nam al snel het leven van een Boheemse kunstenaar over. Hij studeerde korte tijd traditionele kunstmethoden aan de Ecole Impériale en aan het atelier van Marc Charles Gabriel Gleyre . Deze laatste was een groot voorstander van het werk van Ingres en maakte indruk op Whistler met twee principes die hij de rest van zijn carrière hanteerde:

  1. lijn is belangrijker dan kleur
  2. zwart de fundamentele kleur van tonale harmonie.

Arrangement in Gray and Black, No. 1

Arrangement in Gray and Black, No. 1. Olieverf op doek, 144,3 × 162,4 cm. James Abbott McNeill Whistler 1871. Collectie Musée d’Orsay , Parijs

Het schilderij toont Whistlers moeder. Zij ontvluchtte tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog haar land om bij haar zoon in Londen te gaan wonen. Het schilderij toont Anna’s bescheidenheid, strengheid en vroomheid; Anna was een puriteinse vrouw. Daarnaast symboliseert het schilderij traditionele familiewaarden, affectie voor ouders en het moederschap.
Ook over het ontstaan van dit schilderij bestaan verschillende, niet verifieerbare verhalen. Zo gaat het verhaal dat het model niet kwam opdagen, maar ook het verhaal dat moeder het model te werelds vond en daarom zelf als model fungeerde. Hoe dan ook, met dit schilderij schilderde Whistler, naast “American Gothik” van Grant Wood, één van de meest iconische schilderijen uit de Amerikaanse kunstgeschiedenis.

Sinds de jaren dertig van de twintigste eeuw, toen het schilderij voor een tentoonstelling in het Museum of Modern Art naar de Verenigde Staten kwam, wordt het in het geboorteland van de schilder als een nationaal icoon gezien. Hierop volgde een reis langs verschillende musea verspreid over het hele land. Tijdens deze tentoonstellingen werd het werk ook gezien door de moeder van Franklin D. Roosevelt. Het schilderij werd in 1934 als symbool voor alle moeders op een Amerikaanse postzegel afgebeeld.

Postzegel uitgegeven in 1934


Tonalisme

Het tonalisme was een stijl van schilderen die in 1880 ontstond. Amerikaanse kunstenaars gingen landschappen te schilderen in één overheersende toon.  Donkere, neutrale tinten zoals grijs, bruin of blauw overheersten vaak de werken die bij de stijl hoorden. De stroming ontleent zijn naam aan het gegeven dat Amerikaanse kunstcritici de term “tonaal” gebruikten om deze werken te beschrijven. Whistler hoorde tot de belangrijkste schilders uit deze stroming. In Nederland werd het tonalisme overgenomen door de schilders van de Haagse School.

Bronnen: Stringfixer, Wikipedia. Kubstbus, Ensie, Musée d’Orsay