Thuis aquarelleren of schilderen

Met corona hebben een aantal cursisten er voor gekozen een tijdje de lessen niet te volgen. Om deze cursisten toch te kunnen laten werken maakte het atelier deze pagina. Ik plaats foto’s van een aantal stillevens en ga proberen die zo te beschrijven dat zij thuis kunnen worden gemaakt. Uiteraard kan iedereen die vragen heeft mij hierover mailen of bellen.

U bent gewend om een voorgespannen vel te krijgen, dat lukt nu niet. Mijn advies is om een aquarelblok Arches, 300 grams te kopen.  Die zijn er in verschillende maten en korrels. Een lijst met materialen en papiersoorten vindt u op de pagina materialen


Maria met kind

Voor de kerstperiode een iets nader onderwerp dan u van mij gewend bent.  Ik wil dit onderwerp gebruiken om iets van de symboliek in de Christelijke schilderkunst te tonen.

Helder kleurgebruik, omdat de beschouwer het doek goed moet kunnen lezen. Lezen, is precies het woord waar het over gaat. In de vroege Middeleeuwen en Middeleeuwen kon met merendeel van de mensen niet lezen. Dit soort schilderijen moet je eigenlijk als een soort  stripverhaal bekijken. Waar je ook kwam, in één oogopslag moest duidelijk zijn wie er werd afgebeeld. Maria dus altijd in het blauw. Johannes de Doper of als zijn symboolgestalte de adelaar of met de adelaar aan zijn voeten en Judas met een knots. Zo wist iedereen direct wie op het schilderij werd afgebeeld.

In dit onderwerp zie je Maria in het blauw.  Het blauw  symboliseert daarmee het hemelse of de pure maagdelijkheid.  Het kind mag duidelijk zijn. Altijd leuk om te zien dat het kind nooit als baby wordt afgebeeld, dat symboliseert zijn wijsheid.  Achter Maria hangt een witte (Joodse) doek. Deze doek staat symbool voor de reinheid.

Aan de andere kant staat een uitgedoofde kaars. Die kaars brand niet meer omdat met de geboorte van Jezus het licht op de aarde werd gebracht. Uitgedoofde kaarsen zijn het symbool voor het licht van Christus of God. Het gewone licht had men niet meer nodig, dat kon dus uit.

Dan zien we twee boeken en twee sleutels. De boeken zijn het Getijdenboek en de Bijbel, de sleutels staan symbool voor de Openbaringen. De bloemen zijn het begin van het nieuwe leven, de witte bloem heeft weer de kleur van de onschuld. Met de rode bloem, (zou eigenlijk een echte roos moeten zijn) wordt het bloed van de martelaren aangeduid.

Dit soort doeken zitten dus vol symboliek, en niet alleen de Maria met kind doeken. Want waarom waarom heeft het meisje in het centrum van de Nachtwacht eigenlijk een kip in haar handen??
Als aardigheidje. Wist u dat Kapitein Frans Banninck Cocq  en luitenant Willem van Ruytenburch in de museumwinkel ook te koop zijn als Playmobilpoppetjes?

 


 

Stilleven met kannen 2

Een tweede stilleven vanuit een ander gezichtspunt. Het stilleven van achteren gezien. Veel witten, waar gelen en blauwen in zit. Waarom geel? Omdat de lamp die er opstond een gele gloed heeft. Blauwen en een Davy’s gray in de achtergrond. En die ene fles? Ik ben benieuwd.


Stilleven met kannen

Het stilleven met kannen is een moeilijk stilleven. Moeilijk omdat het ongebruikelijk is om op een onderwerp te kijken in plaats van er tegenaan. Alle verhoudingen zijn opeens anders, dat dwingt tot anders kijken. Het is ook niet een “mooi” stilleven. Je zult echt iets moeten doen om hier iets van te maken. Let eens op de schaduwen en het echte wit van het onderwerp. Probeer dat wit eens een keer niet te schilderen, uit te sparen.

Een andere vraag is of je het stilleven letterlijk moet kopiëren of dat je met de compositie gaat spelen, uitsneden maken.  Het beste advies wat ik kan geven is eerst een serie kleine schetsen in potlood te maken waarbij door arcering de lichte partijen naar boven komen.

Als tip; let eens op de kleuren aan de bovenzijde, een heel mooi gamma om de witten in te schilderen. Hier zou een kleur als dodekop (Caput Mortuum Violet) met een puntje Rose Madder Genuine een mooie basis voor vormen.

bovenzijde stilleven met kannen

Stilleven met citroenen

Het stilleven is een klassieker, citroenen op een tinnen schaaltje en de bekende geschilde citroen.
Het kleurgebruik zal niet het grootste probleem zijn, citroen, azo geel aangevuld met  wat gebrande sienna. De grootte vormt het probleem. Kijk maar eens naar de citroenen in het schaaltje. Je ziet nauwelijks schaal, de citroenen steken er ver bovenuit. Maak de citroenen dus niet te klein!  Een neutraal zwart (Winsor&Newton) vormt, met een donkere blauwe, een prima basis voor de zwarte. De aquarellist spaart het wit van de geschilde citroen uit.

Uiteraard kan je ook heel expressief gaan werken, de complementaire gele en blauwen fel tegenover elkaar zetten.

Tegenwoordig worden deze stillevens geschilderd omdat ze mooi zijn, de symboliek speelt nauwelijks een rol. Toch wel aardig om iets over de symboliek te weten. Wordt een citroen geschilderd in combinatie met wijn dan ligt die citroen daar om de zoete wijn op smaak te brengen. Belangrijk daarbij was de juiste verhouding of mate, de citroen kan dan voor matigheid staan

In dit stilleven heeft de citroen meer een waarschuwende functie. Citrusvruchten waren in de 17e eeuw gewijd aan Venus, de klassieke godin van de liefde. Met name de citroen, vanwege zijn bittere smaak, kon symbool staan voor zure liefde en valse vriendschap.
Een citroen waarvan de schil in een mooie, sierlijke krul is geschilderd vertelt dat de citroen wellicht een lust voor het oog kan zijn  maar dat de beschouwer zich wel moet bedenken dat die fraaie citroen uiteindelijk een zure smaak heeft.  Het kan het symbool zijn voor de “schone schijn”.


Stilleven met kannen en eieren

Een statisch stilleven waarbij vooral de eieren het probleem zijn. Eieren lopen zowel over de horizontale as als over de verticale as rond.  Het ei raakt de tafel maar op één punt. Kleuren als omber en sienna kunnen als uitgangspunt dienen, maar den ook eens aan een hele lichte roze of een rauwe sienna aan de bovenzijde.

De voorste blauwe kom heeft als basiskleur een kobaltblauw,  voor de de grote kan zou een Antwerps blauw of Pruisisch blauw met een gebrande sienna  het uitgangspunt kunnen vormen.

De grote, “witte” kan laat ik open. Realiseer je dat wit een kameleon is, er mogen de vlekken kleur van de omgeving op zitten, graag zelfs. Wie echt roest wil schilderen kan in de roestplekken (gebrande Sienna en een van Dyckbruin) wat zout toevoegen. Gebruik niet in dat geval niet te weinig kleur, want het zout onttrekt water en kleur. Maak eerst een proefje en kijk of het lukt en of het bevalt.  Een voorbeeld van schilderen met zout vind je hier.

De kleuren die ik aangeef zijn niet meer dan wat basiskleuren, wijk daar vanaf als dat nodig en mogelijk is. Succes.

Overweeg eens om de achtergrond en de schaduw partijen donker te maken. Dan zou je dit kunnen krijgen:

 


Engelse drop

Het nieuwe onderwerp; een pot met Engelse drop. Bij dit onderwerp is het niet de bedoeling dorpje voor dropje te schilderen.

Als eerste maak je het hele papier nat en schilder je de achtergrond, je kunt denken aan de combinatie Davy’s grey en Groen Aarde maar een menging van kleuren uit het stilleven kan ook. Zorg wel dat je dun schildert
Als het papier nog nat is haal je de vorm van de fles met een spons weg (voorzichtig!). Laten drogen en kijk of je nog iets aan de achterzijde doet. Een achtergrond is enorm bepalend, neem er dus de tijd voor.

Is de achtergrond af maak dan de partij waar de fles staat weer nat en schilder nat in nat de kleuren van de drop. Je begint met een compositie van zwarte vlakjes.

Is alles droog dan werk je de partijen verder uit, gebruik een Rauwe Sienna voor  de aanslag in de dop. Je kunt nu steeds preciezer en droger gaan werken. Hou een spons of doekje bij de hand om witte plekken te maken.  Hou er verder rekening mee dat glas dikte heeft, schilder de drop dus niet tegen de rand aan maar hou ruimte tussen drop en glas.

Als je het glas schildert zorg dan voor wat uitsparingen. Met een klein wit lijntje (uitgespaard) ligt de drop in het glas en niet op het glas.